Vẹt Macaw (phát âm tiếng Việt như là Vẹt Mắc-ca) hay còn gọi là Vẹt đuôi dài là tụ hội đa dạng các loài vẹt có đuôi dài, từ nhỏ đến lớn, thường sặc sỡ màu sắc và thuộc về phân họ Vẹt Tân thế giới Arinae phân bố phần lớn ở Nam Mỹ. Nhiều loài trong số chúng được chuộng để nuôi làm chim cảnh.
Sinh thái học
Trong Họ Vẹt (Psittacidae) hay (vẹt thực sự) sáu phân loại được phân loài như vẹt đuôi dài là các chi: Ara, Anodorhynchus, Cyanopsitta, Primolius, Orthopsittaca, và Diopsittaca. Trước đây, các thành viên của chi Primolius được xếp trong chi Propyrrhura, nhưng trước đây là chính xác theo quy định ICZN.
Những con vẹt Macaw nguồn cội ở Mexico, Trung Mỹ, Nam Mỹ, và trước đây là vùng biển Caribbe. đa số các loài có liên can đến môi trường rừng rậm, đặc biệt là rừng nhiệt đới, nhưng những loài khác thích môi trường sống như rừng hoặc thảo nguyên.
Những loài chim này thường to lớn, tối màu (thường là màu đen), đôi khi có các bản vá trên khuôn mặt nhỏ trong một số loài. Những con vẹt lớn nhất có chiều dài và sải cánh rộng là vẹt Macaw Xanh. Các con vẹt nặng nhất là vẹt Buffon, mặc dù thực tế các con vẹt nặng nhất là con vẹt Kakapo thì lại không thuộc nhóm vẹt này.
Các con vẹt đuôi dài của các chi Cyanopsitta, Orthopsittaca và Primolius thì nhỏ hơn đáng kể so với các thành viên của chi Anodorhynchus và Ara. Thành viên nhỏ nhất trong họ này là vẹt Macaw đỏ, là không lớn hơn một số loài parakeet của chi Aratinga. Vẹt đuôi dài, giống như vẹt khác, chim tu-căng (toucans) và chim gõ kiến, có các ngón chân của nó trước hết và thứ tư chỉ về phía sau.
Phân loại
Có 18 loài vẹt Macaw, bao gồm cả các loài đã tuyệt diệt và cực kỳ nguy cấp. Ngoài ra, có một số loài đã tuyệt diệt giả định đã được đề xuất dựa trên chứng cứ rất ít.
- Anodorhynchus
- Vẹt lục lam Macaw, Anodorhynchus glaucus (cực kỳ khẩn cấp hoặc đã tuyệt diệt)
- Vẹt lục bình Macaw, Anodorhynchus hyacinthinus
- Vẹt Indigo Macaw, Anodorhynchus leari
- Cyanopsitta
- Vẹt lam nhỏ Macaw, Cyanopsitta spixii (tuyệt diệt trong tự nhiên)
- Ara
- Vẹt Macaw vàng xanh, Ara ararauna
- Vẹt họng xanh Macaw, Ara glaucogularis
- Ara militaris
- Vẹt xanh lớn Macaw, Ara ambiguus
- Aracanga, Ara macao
- Vẹt cánh xanh Macaw, Ara chloroptera
- Vẹt trán đỏ Macaw, Ara rubrogenys
- Ara severa
- † Vẹt đỏ Cuba Macaw, Ara tricolor (tuyệt chủng)
- † Ara autochthones (tuyệt diệt)
- Orthopsittaca
- Vẹt Macaw bụng đỏ, Orthopsittaca manilata
- Primolius
- Vẹt Macaw tóc xanh, Primolius couloni
- Primolius maracana
- Primolius auricollis
- Diopsittaca
- Vẹt vai đỏ Macaw Diopsittaca nobilis
giả định loài đã tuyệt diệt Một số loài đã tuyệt diệt giả thiết của vẹt đuôi dài đã được bình thản công nhận dựa trên những chứng cớ rất ít, và có thể đã được phân loài, hoặc vẹt thân thuộc đã được nhập cảng vào một đảo và sau đó cho rằng chúng có một bản sắc riêng biệt.
- Ara martinica, Rothschild 1905
- Ara erythrura, Rothschild 1907
- Ara guadeloupensis, Clarke, 1905
- Ara erythrocephala, Rothschild 1905
- Ara gossei, Rothschild 1905
- Ara atwoodi, Clarke, 1905
- Anodorhynchus purpurascens
Tình trạng
phần nhiều các loài vẹt đuôi dài đang khẩn trong tự nhiên. Sáu loài đã tuyệt chủng, và loài Spix Macaw hiện thời được coi là đã tuyệt chủng trong tự nhiên. Các con vẹt Macaw lục lam cũng có thể đã tuyệt chủng, chỉ với hai cá thể đáng tin cậy của nhìn thấy trong thế kỷ 20. Những vấn đề lớn nhất đe dọa vẹt là tốc độ mau chóng của nạn phá rừng và đánh bẫy trái phép.
thương mại quốc tế đối với toàn bộ các loài vẹt được quy định bởi các Công ước về buôn bán quốc tế các loài động, thực vật hoang dại và động vật (CITES). Một số loài vẹt đuôi dài tỉ dụ, các Macaw Scarlet (Ara Macao) được kê trong Phụ lục I và có thể không được giao thiệp cho các mục đích thương nghiệp. Các loài khác tỉ dụ, vẹt vai đỏ Macaw (Diopsittaca nobilis) được liệt kê trong Phụ lục II và có thể được hợp pháp giao tế thương nghiệp
Tập tính
Vẹt Macaw đang liếm đất sét tại Peru
Chế độ ăn uống và liếm đất sét của chúng thì vẹt Macaws ăn nhiều loại thực phẩm bao gồm hoa quả, trái cây cọ, các loại hạt, mầm, lá, hoa, và thân cây. Loài hoang dã có làm thể đi tìm thức ăn thô xanh với hơn 100 km (62 dặm) cho một số loài lớn hơn như (vẹt màu xanh và màu vàng) Ara araurana và Ara ambigua (vẹt lớn màu xanh lá cây), để khoảng thức ăn theo mùa có sẵn.
Một số loại thực phẩm loài vẹt đuôi dài ăn trong thiên nhiên có chứa chất độc hại mà chúng có thể tiêu hóa. Người ta cho rằng vẹt đuôi dài ở lưu vực sông Amazon ăn đất sét từ bờ sông, để trung hòa các chất độc này. Trong hàng trăm con vẹt đuôi dài và vẹt khác ở phía tây Amazon xuống đến bờ sông xúc tiếp với tiêu thụ đất sét hầu như hàng ngày trừ những ngày mưa
Trong nuôi nhốt thì vẹt Macaw yêu cầu một chế độ dinh dưỡng cao do kích tấc lớn của chúng nên điều quan yếu là phải luôn có thức ăn sẵn ở trong lồng của chúng, trong hoang dại chúng ăn các loại quả hạch, hạt giống và thực vật. Thức ăn chứa 17-20% chất đạm để bảo đảm chúng có đủ sức khoẻ, không cho ăn ở đáy lồng nên để ở khay cao ngang mặt ngay tầm với của chúng.
Rau quả được rửa sạch, không để thức ăn thừa quá lâu tránh tình trạng thiu thối. Để bổ sung chất béo cho chúng hàng ngày ho chúng ăn hạt hạnh nhân hoặc có thay thế bằng các loại hạt có độ béo tương đương. Ngoài ra các có thể băm nhỏ bông cải xanh, bí ngô, rau xanh các loại và trộn lẫn với Calci, vitamin, các chất khoáng, sinh tố A (là sinh tố quan trọng nhất cho chim về chức năng não, hệ thống miễn dịch và giúp cho mắt) rồi cho chúng ăn bổ sung.
Để bổ sung vitamin A, có thể cho vẹt macaw ăn khoai tây luộc chín, đồng thời có thể cho ăn phối hợp các loại hoa quả như táo, lê, nên cắt miếng nhỏ để tránh lãng phí và không cho ăn quá 2-3 lần/ tuần. Nếu con vẹt macaw dấu hiệu thiếu chất dinh dưỡng, cho ăn bổ sung hạt hướng dương vằn,hướng dương trắng, lạc, yến mạch nguyên vỏ, hạt ngô, hạnh nhân, kiều mạch, hạt gai dài.
Tham khảo
- Abramson, J., Speer, B. L., & Thomsen, J.B. 1999, "The Large Macaws, Their Care and Breeding", Raintree Publications:CA
- Fuller, Errol (1987). Extinct Birds. Penguin Books (England). pp. 148–9. ISBN 0-670-81787-2.
- Wetmore, A. (1937). "Ancient records of birds from the island of St. Croix with observations on extinct and living of Puerto Rico.". Journal of Agriculture of the University of Puerto Rico 21 (1): 5–16.
- Snyder, N.; McGowan, P.; Gilardi, J.; Grajal, A., eds. (2000). Parrots: Status Survey and Conservation Action Plan 2000–2004. Gland, Switzerland, and Cambridge, UK: IUCN. ISBN 9782831705040.
- Gilardi, James D. (1996). Ecology of Parrots in the Peruvian Amazon: Habitat Use, Nutrition, and Geophagy (Ph.D.). Davis, California: University of California at Davis.
- Brightsmith, D. J. (2004). "Effects of Weather on Parrot Geophagy in Tambopata, Peru". The Wilson Bulletin 116 (2): 134–145. JSTOR 4164648.
- Brightsmith, Donald J.; Muñoz-Najar, Romina Aramburu (2004). "Avian Geophagy and Soil Characteristics in Southeastern Peru". Biotropica 36 (4): 534–543. doi:10.1111/j.1744-7429.2004.tb00348.x.
- Powell, Luke L.; Powell, Thomas U.; Powell, George V. N.; Brightsmith, Donald J. (2009). "Parrots Take it with a Grain of Salt: Available Sodium Content May Drive Collpa(Clay Lick) Selection in Southeastern Peru". Biotropica 41 (3): 279–282. doi:10.1111/j.1744-7429.2009.00514.x.
- Kaspari, M.; Yanoviak, S. P.; Dudley, R. (2008). "On the biogeography of salt limitation: A study of ant communities" (PDF). Proceedings of the National Academy of Sciences 105 (46): 17848. Bibcode:2008PNAS..10517848K. doi:10.1073/pnas.0804528105.
- Lee, Alan T. K.; Kumar, Sunil; Brightsmith, Donald J.; Marsden, Stuart J. (2009). "Parrot claylick distribution in South America: Do patterns of "where" help answer the question "why"?". Ecography: 503–513. doi:10.1111/j.1600-0587.2009.05878.x.
- Lee, A.T.K. 2010. Parrot Claylicks: Distribution, Patterns Of Use And Ecological Correlates From A Parrot Assemblage In Southeastern Peru, PhD Dissertation, Manchester Metropolitan University Parrots and claylicks dissertation
- Brightsmith, D. J. 2006. The psittacine year: what drives annual cycles in Tambopata's parrots? Proceedings of the Loro Parque International Parrot Symposium, Tenerife, Spain.
